– Dette er kvifor dei kommunale vegane i Midt-Telemark ikkje bør bli privatiserte

Noko av dette er allereie sagt, men eg meiner det ikkje kan seiast tydeleg nok.

Eg ønskjer å gi ei oversikt over alle argumenta eg meiner talar klart imot privatisering av dei kommunale vegane i Midt-Telemark.

For det første reagerer eg sterkt på at ein veg til bustadfelt som heile tida har vore kommunal, plutseleg kan vedtakast gjort privat. Til dømes då vi kjøpte tomt i 2012, var vegen kommunal og har vore det heile tida.

LES OGSÅ:

Stakar ut kursen for privatisering av kommunale vegar

Vegen er asfaltert og har gatelys. Det kjennest totalt urimeleg at kommunen berre kan bestemme seg for å gjere den vegen om til privat veg, altså velte alle kostnader til, og ansvaret for, vedlikehald over på hovudet til oss innbyggjarane. Vi betaler allereie store summar i kommunale avgifter, i tillegg til eigedomsskatt.

Det er mange av oss innbyggjarar i Midt-Telemark som ikkje har høgare månadleg inntekt enn det vi må ha for å få det til å strekkje til for familiane våre. Det siste vi treng er endå ei (til dels uføreseieleg) utgift! Det er høgst tvilsamt at kommunen vil setje ned dei kommunale avgiftene nok til at det dekkjer husstanden sine nye utgifter med privat veg.

Rettferdsprinsippet

Korleis kan ein rettferdiggjere at nokre av innbyggjarane i Midt-Telemark skal betale for vegen sjølve, fordi dei uheldigvis hadde busett seg ein stad kommunen fleire år seinare plutseleg bestemmer seg for å privatisere?

MEINING:

– Det er for tidleg å fastsetje kriterium for kommunale vegar

Samstundes som andre innbyggjarar slepp unna denne utgifta fordi dei heldigvis for dei hadde busett seg ved ein kommunal veg som framleis blir verande kommunal?

Eg kjenner folk som, då dei valde å kjøpe hus i kommunen, først forsikra seg om at vegen til bustaden var kommunal, då dette var ein viktig faktor for dei i avgjerda om dei skulle velje å kjøpe huset eller ikkje. Dei ville sleppe ansvaret og utgiftene med ein privat veg. Dei blei forsikra av eigedomsmeklar om at vegen var kommunal, så det var ingen problem.

Dette er berre om lag eitt år sidan.

Å gjere noverande kommunale vegar om til private vil høgst sannsynleg setje ned verdien på hus/eigedom for dei adressene det gjeld. Det kan òg bli vanskelegare å få selt hus/eigedom på grunn av dette.

Dette er først og fremst uheldig for huseigarane, men i neste omgang òg for kommunen, då det kan påverke interessa negativt for tilflytting til kommunen.

Framkome

Alle innbyggjarane i kommunen bør ha rett på trygge, framkomelege vegar. Ikkje minst skuleborna, folk med funksjons­nedsetjingar og eldre.

MEINING:

– Privatisering av kommunale vegar er ein blindveg

Dersom vegane blir privatiserte, vil dette truleg føre til redusert vedlikehald og framkome på mange av desse vegane, nettopp fordi tilstanden til vegen blir avhengig av ressursane bebuarane har til å halde vegen ved like.

Som vi veit, er det enorme variasjonar i situasjonen til kvar einskild innbyggjar/ familie med tanke på mellom anna helse, kva ein meiner er viktig, kor handlekraftig ein er osb.

Det vil vere ulike meiningar om kor ofte det bør brøytast, strøast, grusast, asfalterast osv., både av økonomiske omsyn og fordi ein vurderer behovet ulikt. Nokon vil til dømes kanskje vere samde om at det skal brøytast, sjølv om det berre har kome 2 cm snø, medan andre tenkjer at ein kan vente til det har kome 10 cm.

Kvaliteten og framkoma på desse vegane vil derfor bli altfor uføreseieleg.

Høg risiko for konfliktar

Skal alle bebuarane i eit veglag betale like mykje, uavhengig av kvar langs vegen dei bur? Kva er rettferdig? Dersom ein bur

berre få meter innanfor ein privat veg med kommunal veg like ved, skal denne betale like stor del for vedlikehaldet av vegen som den som bur inst i enden av vegen og dermed automatisk brukar vegen meir?

LES OGSÅ:

Opnar for eigedoms­skatt dersom ein må

Eller skal alle som er knytte til vegen dele likt på utgiftene uavhengig av kvar dei bur langs vegen? Kva om han som bur inst i vegen skal betale meir, men samtidig kanskje er ein person som faktisk brukar vegen svært lite, eller til og med ikkje har bil sjølv? Medan kanskje den som bur nedst i vegen/rett ved kommunal veg kanskje køyrer svært mykje fram og tilbake, altså brukar vegen svært mykje, betaler mindre på grunn av plasseringa si nær kommunal veg.

Er dette rettferdig? Eg ser ikkje korleis det kan løysast på ein rettferdig måte som inkluderer alle dei som blir råka av at vegen blir privat.

Vedlikehald

Dersom vegane blir privatiserte, vil det vere stor ulikskap på desse vegane når det gjeld kor mange husstandar som er knytte til kvar veg og kor stort vedlikehaldsbehov vegane har.

LES OGSÅ:

Må privat­isere vegar for å spare: – Kan knekke heile eininga

Langs den eine vegen er det kanskje 4 husstandar knytte til, medan langs ein annan veg er det kanskje 12. Det vil derfor bli meir å betale per husstand for den vegen der det berre er 4 husstandar, samanlikna med den vegen som har 12 husstandar. Samstundes er nokre vegar asfalterte, andre har grus.

Nokre vegar er meir utsette for ras ved flaum eller ekstreme nedbørsmengder osv. Det vil derfor bli store skilnader i utgiftene kvar husstand må betale i gjennomsnitt kvar månad. Er ein verkeleg uheldig og vegen blir teken av flaum eller noko anna, kan ein sjølv tenkje seg kor dyrt dette blir.

Er det rett å forskjells­behandle innbyggjarane i kommunen på den måten?

Andre brukarar

Kva med andre enn bebuarane sjølve som brukar vegen? Til dømes postbilar, bodbilar, søppelbilar, feiarar, heimetenesta, brannbilar, ambulansar med meir? Ja, mange har kanskje postkassestativ og søppelstativ nedst i vegen, men mange har det rett utanfor huset, i form av mellom anna eigne søppelskur.

Ein har rett til å ha postkassa like utanfor huset. Dersom vegen blir privatisert, har ein framleis rett til det, men det gjeld derimot ikkje nødvendigvis søppel­tømming. Dersom kommunen då vil sleppe å vere med i veglaget, kan dei vel nekte å hente søppel på adressa som tidlegare, og i staden krevje at ein set fram søppel til tømming ved næraste kryss til kommunal veg.

Dette gjer det meir tungvint for dei av bebuarane som har sett opp praktiske søppelskur på eigedomen sin, som søppelbilen hittil har henta utan problem rett frå søppelskuret.

LES OGSÅ:

Ida (34): – Å kutte i tilbodet er å be om eit dårleg ungdomsmiljø

Skal fleire husstandar i tillegg samle søppelet sitt nede ved kryss til kommunal veg, uansett vêr og føre, kan det føre til at dette tek stor plass og kan skape uoversiktlege køyreforhold.

Og har ikkje eldre rett på besøk frå heimesjukepleia? Har ein ikkje rett på heimlevering av til dømes pakkar ein har bestilt? Er det då rettferdig at alle skal betale likt for vegen uansett om ein har besøk av heimesjukepleia fleire gonger per dag eller er ein som bestiller mange pakkar med levering på døra?

All bruk av vegen medverkar til slitasje på vegen, anten det er bebuarane sine eigne bilar eller det er postbilen, bilen til heimesjukepleia eller søppelbilen.

Skal desse sleppe unna å betale?

Om vegane blir privatiserte, kan nokon kanskje velje å setje opp bom, kva følgjer kan dette få når ein tenkjer på alt som er nemnt her?

Prioriteringar

Ved snøstorm/tett snødrev, svært isete/glatt føre osv., korleis vil dette påverke kva vegar som blir brøyta/strødde først og dermed framkomelegheita

Mange veglag vil nok tilsetje dei same som kommunen brukar til å brøyte/strø vegane, vil då ikkje dei kommunale vegane bli prioriterte før dei private? Sjølv om det bur mange skulebarn langs dei som då har blitt private vegar?

Korleis skal dette organiserast, kva er rettferdig her? Dette skaper berre ulikskap mellom innbyggjarane.

Og kven sitt ansvar er det dersom det skjer ei ulukke på vegen som følgje av manglande vedlikehald i ekstremvêr, fordi brøyte-/strømannskapet har fått beskjed om å prioritere dei kommunale vegane før dei tek dei private?

Kva med skulebarn som eventuelt blir hindra i å kome seg til skulen fordi vegen er uframkomeleg?

Eller den gamle dama som er heilt avhengig av besøk frå heimesjukepleia tidleg om morgonen?

Gatelys

Kva med gatelys langs vegane som har vore og blir drifta av kommunen?

Viss vegen blir privatisert, skal gatelysa sløkkjast? Blir straumrekninga send til bebuarane?

Dette vil òg kunne utløyse konfliktar i nabolag, mellom dei som vil ha/betale for gatelysa og mellom dei som meiner ein klarer seg utan eller som rett og slett ikkje har råd til å betale for dette.

Dei med dårleg råd kan bli stempla som vanskelege, gjerrige eller som at ein ikkje bryr seg. Er det rett?

Det kjennest som å ha kjøpt «katta i sekken» når ein no bur på ei adresse der kommunen sannsynlegvis ønskjer å privatisere. Kven er det som tenkjer på det når ein kjøper hus/eigedom at «eg må hugse på at kommunen når som helst, om 1 år, 10 år, 20 år kan gjere om vegen til privat – vil økonomien min tole det?»

LES OGSÅ:

Vil byggje for seniorar og flytte fleire barne­­hage­plas­sar til Bø

Det kjennest som eit overtramp frå kommunen å gjennomføre ei slik endring på ein veg som allereie er og har vore kommunal.

Den einaste moglege rettferdiggjeringa av å privatisere enkelte vegar vil vere om kommunen frå dag éin, når heilt nye bustadfelt/vegar blir utvikla, er tydelege på at akkurat den vegen skal vere privat, slik at kjøparane har denne informasjonen før dei kjøper huset/eigedomen. Då veit ein i det minste kva ein kjøper, utan å finnekatta i sekken i ettertid.

Likevel meiner eg at det ut frå alle dei oppsummerte argumenta mine bør vere eit mål at alle vegane er kommunale, då det sikrar like rettar og tryggleik for alle innbyggjarane: barnehagebarn, skulebarn, folk med funksjonsnedsetjingar, eldre og skrøpelege og den jamne Kari og Ola Nordmann.

Innlegget er omsett til nynorsk ved hjelp av KI og kvalitetssikra av redaksjonen i Bø blad.