MEINING:
– Er me smarte, så investerer me nå i eit moderne, landsdekkande jernbanenett
Du les no eit meiningsinnlegg. Det uttrykkjer innsendaren si meining.
Det er geopolitisk uro, auka energiprisar, klimaendringane går sin gang, renta er høg og aktivitet i bygg og anlegg låg.
Løyvingane til norsk jernbane ligg òg 7,3 milliardar kroner etter nasjonal transportplan. Det er kanskje noko nær det som lågare bensin- og dieselavgifter vil koste for staten?
For Jernbane vil derfor sende ein påskebodskap til politikarar og opinion om at dersom vi er smarte, så investerer vi no i eit moderne, landsdekkande jernbanenett.
Noreg har enno ikkje ein konkurransedyktig, dobbeltspora og elektrifisert jernbane.
Annonse
Våre jernbanetraséar blei planlagde for over 100 år sidan. Dei er svingete og bratte. Over 90 prosent av nettet består av enkeltspor.
Viktige samband manglar som jernbane til Tromsø, Harstad, Ålesund og Haugesund. Sørlandet har dessutan ein jernbane som ikkje treff marknaden.
Norsk jernbane treng eit sterkare nettverk for auka pålitelegheit og beredskap. Her er Rikstunnelen, dobbeltspor Drammen-Hokksund, ny Gjøvikbane kopla saumlaust til Dovrebanen og Follobanen nøkkelprosjekt.
Ein bane over Haukeli vil knyte saman det sentrale Vestlandet med det sentrale Austlandet. Fly er endepunktstransport. Tog kan stoppe undervegs og knyte byar og distrikt tettare saman.
Noreg er ein energinasjon, men har avgrensa innverknad på prisane. Då er det viktig å hushaldere med den energien vi har. Skinnegåande transport er svært energieffektivt. Eit moderne lyntog bruker berre 1/10 av den energimengda eit fly treng. Stor elbil forbruker over tre gonger så mykje som lyntoget.
Å byggje dobbeltspor fører til klimagassutslepp. Men utslepp for å byggje motorveg er i same storleiksorden. Når det er ferdig bygd er utsleppa frå drift av motorveg betydeleg høgare enn utsleppa frå drift av eit dobbeltspor.
Med Fellesprosjektet Arna-Stanghelle (30 km parallelt dobbeltspor og 2-4-felts veg i nær 100 prosent tunnel) som døme er berekna klimagassutslepp for bygging samt drift i 60 år nær dobbelt så høge for vegen som for banen.
Eit anna interessant perspektiv er at om ein legg utslepp per meter for Fellesprosjektet til grunn for ein Nord-Noreg-bane, så vil utsleppa berre bli på 2,9 mill tonn, mot 7,75 millionar tonn som blei berekna i konseptvalutgreiinga for Nord-Noreg-banen i 2023!
Annonse
Elbilane blir bygde i utlandet og blir rekna som null utslepp i det norske klimarekneskapet. Men klimautfordringa er global. Batteria treng metall og mineral som må utvinnast av jordskorpa. Dette er avgrensa ressursar, og produksjonen kjem med ein miljø- og energikostnad. Produksjonen av alle nyregistrerte bilar i Noreg i 2021 førte til utslepp på 2,5 mill tonn, ifølgje ein rapport frå Stakeholder AS.
No har vi høg rente og aktiviteten i bygg og anlegg er låg. Det bør vere ein god anledning for staten til å setje i gang ein offensiv jernbaneutbygging!
Innlegget er omsett til nynorsk ved hjelp av KI og kvalitetssikra av redaksjonen i Bø blad.
