– Barn treng ikkje perfekte sommar­kroppar, men trygge vaksne

Sommaren er høgsesong for «sommarkroppen», og barn og unge blir utsette for eit massivt press gjennom sosiale medium.

I sommar har vi meir tid til å vere meir saman med barna og ungdommane våre. Bruk høvet til å ta praten om kroppspress, nakenbilete og porno.

Internett har vorte ein så sentral del av livet til barn at det for mange også er der dei for første gong utforskar kropp, relasjonar og seksualitet. Men nettet er ikkje eit nøytralt rom. Mange barn møter kroppspress, pornografi dei ikkje er modne for, og uønskt seksuell merksemd.

Som forelder er det vår jobb å beskytte, forklare og hjelpe barna våre med å forstå det dei ser. Men for at dei skal fortelje når noko ubehageleg har skjedd, eller at dei sjølve har gjort noko dei ikkje har lov til, treng dei å vite at dei har ein trygg vaksen å kome til.

Så viss barnet ditt fortel deg noko, ikkje kjeft, og ikkje ta bort mobilen. Det kan føre til at dei sluttar å fortelje. Sei heller: «Eg er glad du fortalde meg det. Dette finn vi ut av saman.»

Høgsesong for «sommarkroppen»

Dagens barn og unge blir utsette for eit massivt kroppspress i sosiale medium. Algoritmar løftar fram kroppar og utsjånad fordi det får dei til å bli verande. Jenter møter ofte ideal om å vere slanke og perfekte, gutar om å vere sterke og muskuløse.

Særleg om sommaren kan presset bli stort, når alle snakkar om «sommarkroppen». Det betyr at vi må snakke høgare om bileta som florerer i sosiale medium no. At bodskapa her ofte er laga for å selje noko, og at ein aldri kan vite om bilete er manipulerte eller falske.

Kanskje kan dette også få deg til å reflektere over di eiga rolle: Måten vi vaksne snakkar om eigen og andre sin kropp på, påverkar meir enn vi trur. Her kan du sikkert få fleire gode råd i retur.

Vi ser også at mange barn og unge opplever uønskt seksuell merksemd på sommarbileta sine. Då gjeld det å snakke med dei om korleis dei skal handtere det dei blir utsette for.

Like viktig er det å be dei reflektere over eiga åtferd: Kva gjer hen når andre blir trakasserte? Kva er eigentleg greitt å dele vidare?

Anonymiteten på nett gjer det lett å seie og gjere ting ein aldri ville gjort ansikt til ansikt. Og med ein lang sommarferie kan det vere lett å tenkje at det uansett er lenge til ein skal møtast att.

Snakk om porno før nettet gjer det

Og så til den vanskelege, men viktige praten: Snakk om porno med barna dine. Dei fleste barn kjem før eller sidan over pornografi, ofte utan å leite etter det. Det er ikkje barna si skuld.

Over halvparten av norske 13-18-åringar har sett pornografi på nett, ifølgje Medietilsynet. Mange ser porno lenge før dei har hatt sex, og bruker det som «opplæring» eller for å få svar på spørsmål om kropp og sex.

Å snakke med barn om porno, er ikkje det same som å seie at du godtek det. Det er å førebu dei. Pornografi gir ofte eit skeivt bilete av kropp, grenser og sex, og kan skape press om å gjere ting ein ikkje er klar for.

Det kan òg gjere det vanskelegare å kjenne att overgrep, fordi grensa mellom det som blir vist i porno og det som er overgrep, kan bli utydeleg.

Også her er det viktig å ikkje kjefte eller konfrontere barnet med innhald du veit eller trur dei har sett. Du kan for eksempel spørje: «Trur du mange på din alder har sett pornofilmer?»  eller «Har du nokon gong sett bilete eller videoar på nett som du syntest var rare eller ekle?». 

Forklar at pornofilmer er laga for å underhalde og selje, ikkje for å vise røynda, og snakk om at sex og utprøving handlar om respekt, kommunikasjon og samtykke.

Nakenbilete og nye digitale risikoar

Det er ikkje berre barn og unge som deler nakenbilete. Også vaksne sender «nudes». Men hos unge er risikoen større for at tilliten blir broten og at biletet blir spreidd vidare til nokon det ikkje var meint for.

Det er ofte ungdom sjølve som spreier eller kommenterer bilete dei har fått tilgang til, og det skjer fort, med eitt trykk, ofte utan å ha tenkt seg særleg om. Vi ser også at allmenn tilgang til KI har ført til at fleire blir utsette for falske nakenbilete av seg sjølve, såkalla deepfakes. Desse blir vidare brukte i utpressing og uthenging, og det kan råke kven som helst.

Sjølv om vi som foreldre ikkje treng å ha alle svara, må vi likevel våge å ta praten og stille dei viktige spørsmåla.

Det er ikkje berre på plattformer som Snapchat, Instagram, TikTok og Discord at ekle ting kan skje. Også i spel som Roblox og Fortnite finst det vaksne som har til hensikt å kome i kontakt med barn for å gjere seksuelle overgrep.

Er dette noko du er uroa for, må tryggleiken kome før omsynet til barnet sitt privatliv. Sommaren gir ei unik moglegheit til å ta del i barna sitt digitale liv. Bruk henne.

Innlegget er omsett til nynorsk ved hjelp av KI og kvalitetssikra av redaksjonen i Bø blad.