– Å førebyggje er òg å stanse eller stoppe noko

I mange år har innbyggjarar i Bø sentrum vore sterkt plaga av forbode «råning», som motorsyklar og traktorar utan potte, sterke pottesmell, kvining, rusing med motorar, lågfrekvent bass frå moped- og vanlege bilar, og represaliar dersom nokon går ut mot dei. 

MEINING:

– Personleg synest eg det er koseleg når eg kjem heim og hamnar i rekka av rånarar

Bassanlegg sender ut einstonig farleg energi, ofte med lydnivå på over 100 dB inne i innbyggjarars soverom, ifølgje nyare målingar. 

Innbyggjarar vert også plaga av sterk luftforureining. Alt er forbode. 

149 personar av dei 323 spurde i Midt-Telemark kommune si spørjeundersøking «Støy i sentrum», opplever mykje støy (46 prosent). 107 opplever stress (33 prosent). 

Det er derfor naturleg å tenkje seg at dei ønskjer den farlege støyen stoppa.

Førebygging er eit ord kommunen brukar slik: «å iverksette tiltak på førehand for å hindre at noko negativt skjer». 

Eit synonym til førebygging er å stanse eller stoppe, få noko til å opphøyre. 

MEINING:

– Ordføraren må både kunne rekne med og tole kritikk

Vår føretrekte førebygging er å stoppe den farlege støyen og luftforureininga som øydelegg innbyggjarar si helse, og som kan føre til død (sjå lenger ned). Det er førebygging som vil verke.

I formannskapet for ei tid tilbake vedtok ein eit forslag om å leggje forholda betre til rette for rånarane sine samlingar rundt Bø stasjon ved eit ønske om at Bane NOR skal sikre området betre. 

Det er vel eigentleg å velte eit problem kommunen sjølv har skapt over på andre. Sagt i møtet:

«Det er ein auke i sjølvmord i Noreg, veldig bra det vi har lagt opp til, det skal ta vare på ungdommen».

«Der tenkte eg at vi alle er einige om at Stasjonsbua vil vi ivareta».

«...slik at ein både ivaretek dei som bur langs Bøgata/Stasjonsvegen og dei som brukar gata til råning».

Eldre menneske (også yngre) skal altså brukast som påtvinga terapeutar for ungdommar frå 16 år og oppover til 40, og Stasjonsbua si inntening skal trumfe bebuarane si helse. 

MEINING:

– Rånardebatten handlar om meir enn støy

Ein skal både ivareta dei som bur langs «rånarstripa» og dei som brukar gata til «råning». 

Det er utopi, bortkasta energi og pengebruk. Dei unge er ikkje robotar med førehandinnstilling.

Bane Nor skal vurdere saka til våren. I mellomtida held plaginga fram, og alt blir skyvd på. Mange bebuarar orkar snart ikkje meir.

17 prosent av dei 323 spurde har vurdert å flytte. Det er 52 personar, det, politikarar! Berre tanken på det krev handling! Fleire bebuarar har fått dårleg helse, og fleire er utslitne psykisk.

Den nyleg utsende EEA-rapporten Environmental noise in Europe 2025 dokumenterer omfanget av korleis stress frå trafikkstøy slit på kroppen sine indre livsopphaldande prosessar, og knyter trafikkstøy til kreft, redusert fertilitet, type 2 diabetes, farleg fedme, 6-7 kategoriar av hjarte-karsjukdommar, astma, demens, og kognitive vanskar. 

Støystress kan også føre til dårlege livsstilsval, angst, depresjon og aggresjon. 

Støyforstyrringar om natta er særleg skadelege. Premature deaths, for tidleg døde, er nyleg innført som kategori, ifølgje generalsekretær Ulf Winther i Norsk foreining mot støy. 

Noreg er medlem av European Environment Agency: EEA.

Det vitskaplege miljøet har funne negative helseeffektar også ved trafikkstøynivå under WHOs anbefalingar, med start frå så lågt som 45 desibel (dB) støynivå frå dag til kveld til natt for ulike hjarte- og karsjukdomar og diabetes.

Støy kan igjen gje sjukdomar som fører til død. Støy er blitt eit folkehelseproblem vi no må ta tak i, sa helsedirektør Cathrine Lofthus til TV2 nyleg.

Detaljerte krav til lydnivå

Wrightegaarden i Bamble kommune kan halde 20 konsertar i året, med eit detaljert krav til lydnivået på konsertane: 

MEINING:

– Ordføraren går på ei tynn linje og gjer så godt ho kan

Artistane må vere ferdige klokka 23. Målingar skal gjerast hos den mest råka naboen, både utandørs og innandørs. Støysonekart for å dokumentere kor mange som blir råka skal òg utarbeidast. Dersom grenseverdiar vert overskridne, skal det setjast i verk tiltak. 

I Midt-Telemark kommune vert det ikkje gjort slik. 

I Bø sentrum er det støy langt over pålagde grenseverdiar kvar dag, til og frå gjennom døgnet, heile året. 

Midt-Telemark sin ordførar har ved fleire høve uttalt at rånarmiljøet skal fortsette å vere ein del av bygda og det vert anerkjent som eit inkluderande miljø med vennskap og samhald. 

Dagens form for oppførsel i «eit inkluderande miljø med vennskap og samhald» treng ingen, aller minst miljøet sjølv! 

Den farlege støyen treffer også dei. Skadar kan vise seg no og i framtida.

Dette meiningsinnlegget er omsett til nynorsk ved hjelp av KI, og kvalitetssikra av redaksjonen i Bø blad.