– Er Robek eit symptom eller system­feil?

Det står dårleg til med kommuneøkonomien. 

Fleire kommunar i Telemark er no oppførte i Register om vilkårsbunden godkjenning og kontroll (Robek). Korleis hamnar kommunar der - og finst det ein veg ut?

I privat sektor må selskap som går med underskot eller treng kapital ta vanskelege avgjerder. Leiinga må redusere bemanning, kutte driftskostnader og gå til bankar, eigarar eller investorar for å hente ny kapital. 

Dersom tiltaka uteblir, kan konsekvensen bli fusjon, sal av eigendelar - eller i verste fall konkurs. Det same gjeld i privatøkonomien: Inntektene må stå i forhold til utgiftene.

Kommunane har òg handlingsrom for å unngå Robek. Dei kan auke eigedomsskatten, redusere driftskostnader, be om auka overføringar frå staten eller vurdere eigarskap og organisering av kommunale føretak.

Som tidlegare bystyremedlem har eg erfart at kommunedirektørar (rådmenn) ofte varslar tidleg om økonomiske utfordringar og legg fram forslag til nødvendige tiltak. 

Likevel kan det vere politisk krevjande å vedta kutt som merkast av innbyggjarane. Freistinga til å utsetje vanskelege avgjerder kan vere stor - gjerne til neste by- eller kommunestyre. 

Men eit negativt resultat forsvinn ikkje ved å skyvast framfor oss i tid.

Kommunane sine inntekter er i stor grad basert på innbyggjartal og statlege overføringar. 

Kanskje burde kommunane i større grad bli belønna for å leggje til rette for etablering av nytt næringsliv? Verdiskapande industri og næringsliv skaper arbeidsplassar, aukar skatteinngangen og styrkjer det lokale tenestetilbodet. 

Ein meir offensiv næringspolitikk kan bidra til å snu utviklinga.

Samtidig har mange kommunar tydelege planar for kvar industri og næringsverksemd skal lokaliserast. Det er fornuftig. 

Men investorar vel ikkje alltid dei områda kommunen har peika ut. Når økonomien er pressa, bør vi stille spørsmålet: Har kommunane råd til å vere for rigide?

Er tida inne for større fleksibilitet for å tiltrekkje seg nye investeringar, industri og frisk kapital - og dermed sikre fleire arbeidsplassar og ein meir berekraftig kommuneøkonomi?

Dette meiningsinnlegget er omsett til nynorsk ved hjelp av ki, og kvalitetssikra av redaksjonen i Bø blad.