– Beredskap krev fag, ikkje kamp om midlar

2026 er utpeikt som eit beredskapsår. Over heile landet skal politikarar, byråkratar, organisasjonar og offentlege og private aktørar delta i øvingar, kurs og diskusjonar om totalberedskap. 

Det er både nødvendig og riktig. Noreg står i ein alvorleg tryggingspolitisk situasjon, og beredskap angår oss alle.

Samtidig meiner eg det er viktig å løfte ei bekymring: At beredskapsomgrepet ikkje utvatnast, og at det ikkje blir brukt som eit generelt argument for å fremje enkelttiltak, særleg når det handlar om finansiering av prosjekt som i utgangspunktet burde vore vurdert på andre premiss.

I den seinare tida opplever eg eit aukande press, særleg frå kommunar, fylkeskommunar og enkelte organisasjonar, der ulike tiltak blir grunngjevne med at dei er «viktige for beredskapen». 

Ofte handlar det om vegar som må vedlikehaldast, utbetringar som er ønskjelege, og nokre gonger heilt nødvendige, men der beredskapsargumentet blir brukt for å styrkje kampen om avgrensa midlar.

Det er forståeleg. Ressursane er knappe, og behova store. Men det er òg problematisk dersom alle prøver å bli ekspertar på totalberedskap, og fremjar tiltak som først og fremst er gunstige for eigen region, eigen sektor eller eigen økonomi, utan at desse tiltaka faktisk er forankra i nasjonale beredskapsvurderingar.

Eg synest det er urovekkande dersom det blir skapt eit inntrykk av at «alt» er kritisk beredskap, samtidig som dei fagmiljøa som faktisk har ansvar for dette, som Forsvaret og nasjonale beredskapsmyndigheiter ikkje har peika på behovet for tiltaka.

Totalberedskap handlar om meir enn infrastruktur. Det handlar om forsyningstryggleik, helseberedskap, digital tryggleik, personell, samhandling og evne til å prioritere riktig når det verkeleg gjeld. Nettopp derfor må vi vere varsame med å bruke beredskap som eit retorisk universalkort.

I eit beredskapsår som 2026 bør vi vere ekstra medvitne om éin ting:

Vi må lytte til fagfolka. Dei som jobbar med beredskap til dagleg. Dei som ser heilskapen, ikkje berre enkeltstrekningar eller lokale behov.

Politikk handlar om prioritering. Beredskap handlar om tillit. Begge delar føreset at vi skil mellom det som er viktig, og det som berre framstår viktig fordi det gir gevinst for oss sjølve.

Det skuldar vi både innbyggjarane og beredskapen i Noreg.

Dette meiningsinnlegget er omsett til nynorsk ved hjelp av ki, og kvalitetssikra av redaksjonen i Bø blad.